Árbæjarkirkja

Czarno-biała, prostokątna fotografia. Zdjęcie przedstawia drewniany, wiejski kościółek farmerski w czasie zimy. Zbudowany w 1842 roku kościół obecnie nosi nazwę Árbæjarkirkja i znajduje się w jednej z dzielnic Rejkiawiku, gdzie został zrekonstruowany w celach muzealnych w 1960 roku.

Kościół uchwycony został od frontu. Symetryczna elewacja zbita z ciemnych, wąskich, pionowych desek tworzących pasiasty wzór jest właściwie jedynym widocznym elementem budowli – trudno ocenić powierzchnię kościoła czy jego długość. Odbiorca postawiony jest jakby na kamiennej ścieżce, która prowadzi od znajdujących się na samym środku elewacji drzwi aż do krawędzi zdjęcia. Kościół ma tylko jedną niską kondygnację zwieńczoną trójkątnym dachem. Deski szczytowe ozdobione są delikatnym, wijącym się ornamentem. Są wydłużone tak, że po przecięciu się tworzą jakby wyprofilowane „uszy” wieńczące szczyt dachu. Po obu stronach połacie dachu schodzą do grubych, kamiennych ścian bocznych kościoła. Dwa małe, kwadratowe okna rozmieszczono symetrycznie po obu stronach drzwi. Ramy okienne są białe, podobnie jak cienkie szprosy, które dzielą każdą szybę na cztery ćwiartki. Drzwi wykonano z jasnych desek. Po prawej stronie z framugi wynurzają się dwa poziome okucia zawiasów. Na wysokości głowy wisi kołatka.

Wiejski krajobraz otaczający kościół oprószony jest śniegiem, którego cienka warstwa zalega na okolicznych polach, na murku, który otacza kościół, na rysujących się w oddali drzewach i dachach domów. Biel śniegu kontrastuje z ciemnymi płytami ścieżki, podkreśla szpary między nieregularnymi kamieniami ścian bocznych i między deskami ciągnącymi się przez całą wysokość elewacji. Na tle białego nieba odcinają się resztki traw, którymi porośnięty jest dach.
(1783 zzs)



Borgund

Kolorowa, prostokątna fotografia. Zdjęcie przedstawia stary, drewniany kościółek położony na tle porośniętego lasem wzgórza w miejscowości Borgund w Norwegii. Niewielki kościół sfotografowany został lekko z boku i od dołu. Zbudowano go w całości z ciemnobrązowego drewna o chłodnym odcieniu. Miejscami jest ono wręcz poczerniałe ze starości. Kolejne piętra budowli są coraz węższe, od niskiego parteru aż po iglicę trójkondygnacyjnej wieżyczki, co sprawia, że kościół może przypominać kształtem trójkąt. Poczucie to wzmacniają dodatkowo strome płaszczyzny kaskadowego, krytego gontem dachu. Jego szczyty zwieńczone są smoczymi głowami i krzyżami. Deszczułki gontu tworzą na powierzchni dachu i ścian wyższych kondygnacji delikatny, regularny wzór. Przed kościołem rozciąga się cmentarz. Jasnoszare, kamienne nagrobki wynurzają się tu i ówdzie z równo przystrzyżonej, jasnozielonej trawy. Cmentarz otoczony jest murkiem z białych, omszałych kamieni, który zajmuje wąski pas na samym dole kadru.

Za kościołem piętrzy się wzgórze o dwóch szczytach. Ten dalszy tonie w gęstej mgle. Górną część kadru wypełnia zasnute chmurami niebo. Być może to właśnie brak słońca przesądza o przygaszonym tonie fotografii. Kolory są chłodne i ciemne, ale nasycone. Ciemna plama budowli mocno odcina się na tle otaczającej go intensywnej, soczystej zieleni drzew i trawy. Nieregularny kształt kamieni murku na pierwszym planie, szlachetne, pociemniałe ze starości drewno użyte do budowy kościoła, wszechobecna zieleń, a nawet sposób kadrowania – wszystko to zdaje się podkreślać prostotę i surowe, dumne piękno świątyni osadzonej na tle dzikiej przyrody. Kościół Borgund powstał pomiędzy rokiem 1180 a 1250. Uważa się go za jeden z najbardziej reprezentatywnych przykładów kościołów słupowych (tzw. stavkirke)w Norwegii. Do dziś zachowało się ich jedynie 28.
(1867 zzs)



Árbæjarkirkja

Kolorowa, prostokątna fotografia. wykonana została przez Jónasa Hallgrímssona w miejscowości Szumleś Szlachecki w Polsce. Przedstawia ustawioną pośrodku łąki kolorową figurę Matki Bożej Zielnej autorstwa ludowego artysty Zenona Kosatra z Trzepowa, który wyrzeźbił ją z drzewa lipowego w 2007 roku.

Spośród gęstej trawy w odcieniach soczystej, jasnej zieleni i żółci wyrasta podłużna figura kobiety. W tle rozciąga się ciemnozielone pasmo lasu, które przecina kadr w połowie. Postrzępione czubki drzew tworzą nieco skośną linię, wyraźnie odcinającą się na tle całkowicie białego nieba.

Rzeźba ustawiona jest twarzą do odbiorcy. Przedstawia szczupłą kobietę ubraną w sięgającą do ziemi, prostą szatę o długich, szerokich rękawach. Kobieta stoi swobodnie, ma opuszczone ręce. Ma wąską, bladą twarz i zamknięte oczy. Długie, ciemnobrązowe włosy opadają jej na ramiona. Na głowę narzuconą ma białą chustę. Ubranie kobiety może przypominać znane z przedstawień biblijnych szaty składające się z kilku warstw materiału – spod białej tuniki wierzchniej wypływają ciemnozielone rękawy i dwa jasnobłękitne pasy wzdłuż nóg. Tors kobiety przecina wzdłuż lekko wygięta linia pociągnięta czarną farbą. Po jej prawej stronie, na wysokości serca, namalowano maleńki żółty kwiat. Po lewej prawie całą długość torsu wypełnia prymitywnie namalowany czerwono-żółto-zielony kwiat przypominający kształtem oset. Tulipanowa łodyżka biegnie równolegle do wygiętej czarnej linii. Na wysokości kolan kobiety przytwierdzono krótką półeczkę, na której leży polny kamień. Figura sprawia wrażenie wyrzeźbionej z jednego kawałka drewna – ma zwartą strukturę, wszystkie części ściśle do siebie przylegają. Wykonana jest prosto, miejscami nawet topornie. Światło załamuje się na widocznych śladach po pracy dłuta. Dominują miękkie, płynne linie podkreślone łagodną falą ubrania czy włosów. Nic nie odwraca uwagi od postaci ustawionej pośrodku łąki, między ziemią a niebem.
(1949 zzs)