Stavkirker

W całej historii cywilizacji znajdujemy miejsca szczególne, które mając materialny kształt, odnosiły się do rzeczywistości niematerialnej, sakralnej, do absolutu. Kamienne kręgi, stupy buddyjskie, islamskie marabuty, świątynie wszystkich religii świata, masońska świątynia Salomona, wszystko to świadczy o ludzkiej potrzebie obcowania z siłami nadprzyrodzonymi, ezoterycznym doświadczaniu sił przyrody, świata wtajemniczonych i świętych, w końcu samego Boga. Kościoły i kapliczki to właśnie takie miejsca, to przestrzeń spotkań człowieka z dobrą nowiną płynącą ze świętej księgi, z Biblii. Ważnym elementem ich istnienia i oddziaływania na ludzką wrażliwość i wyobraźnię jest lokalizacja, której dominantę stanowi przyroda, natura. To ona potęguje sakralny przekaz, jest żywym i namacalnym świadectwem boskiego kreacjonizmu. Obojętnie, czy przestrzeń jest zamknięta ścianami kościoła, czy też otwarta na otaczający krajobraz, to i tak sacrum wchodzi w relacje z ludzkim profanum, tworząc pełnię opartą na mistycznym przypadku uczłowieczonego Boga, który przezwyciężył śmierć. Natura obumiera i się rodzi w określonych cyklach. Mówią o tym wielkie mity ludzkości, Demeter co roku opłakuje zniknięcie Kory w Hadesie, aby na wiosnę cieszyć się jej powrotem.

Ważnym aspektem refleksji o tej architekturze jest materiał, z którego została wykonana. Drewno ma w sobie ogromny ładunek symboliki ważnej dla dziejów cywilizacji i rozwoju religii, jest materiałem budowlanym, ale też nośnikiem przekazu ezoterycznego. Z niego budowano obiekty sakralne, arkę przymierza i krzyż, rzeźby bogów i oświeconych, drzewo życia jest jednym z największych symboli.

Dyrektor Muzeum Narodowego w Gdańsku
Wojciech Bonisławski









Mała architektura sakralna Kaszub

Prezentowana tu Państwu książka jest efektem prac nad projektem „Ostańce Próśb” realizowanym przez Muzeum Narodowe w Gdańsku w ramach programu Promowania Różnorodności Kulturowej i Artystycznej dotyczącego europejskiego dziedzictwa kulturowego. Praca ta ma charakter monograficzny ukazujący specyfikę religijności Kaszub, Kociewia, Żuław, Powiśla oraz Pojezierza Słowińskiego poprzez pokazanie zagadnień koncentrujących się wokół problemów związanych z manifestacją tych uczuć wyrażaną właśnie poprzez kapliczki przydrożne. Niezwykle istotne jest również to, iż specyfika tej religijności ukazana została z punktu widzenia historycznego, kulturowego, społecznego oraz teologicznego. Dokonane tu zostały szczegółowe analizy nie tylko samych obiektów sakralnych, lecz Autorzy starali się patrzeć na nie z szerokiej porównawczej perspektywy antropologicznej.

Katarzyna Marciniak









Prezentujemy Państwu album OSTAŃCE PRÓŚB, który w wersji drukowanej został wydany przez Muzeum Narodowe w Gdańsku, we współpracy z Islandzkim Muzeum Narodowym oraz Norweskim Riksantikvaren i przekazany polskim, islandzkim oraz norweskim bibliotekom, jako element księgozbiorów narodowych.

Album stanowi fotograficzno-artystyczną dokumentację, jaka została sporządzona w trakcie trwania Projektu „Ocalić Narodową Spuściznę”, obejmując swoim zasięgiem teren Kaszub, Islandię oraz Norwegię.

W czasie podróży badawczo-fotograficznych po tych ziemiach, artyści wywodzący się z różnych kręgów kulturowych, mieli okazję skonfrontować się z rodzimymi a następnie odmiennymi dla własnej kultury tematami, fotografując kaszubskie kapliczki, islandzkie kościoły farmerskie oraz norweskie kościoły stavkirke, z wykorzystaniem różnorodnych, nawet archaicznych technik.

Efektem tego eksperymentu jest poniższy album, który udostępniamy Państwu do pobrania w formacie PDF. W albumie znajdą Państwo opisy w językach: polskim, angielskim, norweskim oraz islandzkim. W czasie podróży badawczo-fotograficznych po tych ziemiach, artyści wywodzący się z różnych kręgów kulturowych, mieli okazję skonfrontować się z rodzimymi a następnie odmiennymi dla własnej kultury tematami, fotografując kaszubskie kapliczki, islandzkie kościoły farmerskie oraz norweskie kościoły stavkirke, z wykorzystaniem różnorodnych, nawet archaicznych technik.

Autorami prezentowanych fotografii są:

Marcin Czapliński (Pl)
Fridrik Orn (Isl)
Wlodek Witek (No)
Marcin Kaliński (Pl)
Dariusz Kula (Pl)
Tomek Zerek (Pl)

Życzymy przyjemniej lektury!